Cây cỏ may là loại cây rất quen thuộc với chúng ta, đặc biệt ở vùng thôn quê, nơi nó xuất hiện nhiều. Xưa nay, nhiều người nghĩ rằng cỏ may gây hại cho mùa màng, nhưng ít ai biết rằng nó lại có nhiều công dụng đáng kể. Cỏ may không chỉ là loại thực vật mọc hoang mà còn là dược liệu được sử dụng trong Đông y để điều trị bệnh. Đặc biệt, vị thuốc này có khả năng giải nhiệt và lợi tiểu rất hiệu quả, tốt cho người viêm gan và vàng da.
Hãy cùng tôi tìm hiểu một số tác dụng chữa bệnh bất ngờ từ cây cỏ may này nhé!
1.Đặc điểm chung về cây Cỏ May
Tên khác: Cỏ Châm thảo, Thảo tử hoa, Thúy hồ điệp, Nhả khoác (Tày), Hất dạ
Tên khoa học: Chrysopogon aciculatus – Họ: Poaceae (Lúa)
1.1. Mô tả thực vật
Cây cỏ may là loại cỏ sống lâu năm với thân rễ cứng mọc bò. Thân cây bò lan trên mặt đất, bén rễ mỗi khi mọc đến đâu. Thân mọc thẳng cao từ 22-50cm, có nhiều đốt, với đốt gốc ngắn hơn đốt phía trên.
Lá mọc so le, lá phía trên thưa hơn, còn lá phía dưới mọc mau, Phiến lá hẹp, dài 2-10cm, rộng 3-5mm, đầu nhọn và cuống tròn, nhẵn.
Cụm hoa mọc thành chùm dài khoảng 5-10cm, có màu tím than và các nhánh hoa mọc vòng thành bông dài 8mm. Mùa hoa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 12.
Quả chín có thể móc vào quần áo người qua lại, do đó gọi là cỏ may. Đây cũng là cách mà cây lan nhanh từ vùng này sang vùng khác.
*Ý Nghĩa và sự tích về Loài Hoa Cỏ May
Hoa cỏ may, loài hoa mong manh nhưng mạnh mẽ, không hương không sắc, thường bị né tránh. Không ai gieo trồng hay chăm sóc, nhưng nó vẫn sống dai dẳng và lan nhanh hơn bất kỳ loài hoa nào khác.
Sự Tích Hoa Cỏ May: Hoa cỏ may là hóa thân của một cô gái giàu có, yêu thương một chàng trai nghèo. Bị gia đình đuổi đi, nàng cùng chàng rời xa sống cuộc sống giản dị. Nhưng khó khăn biến nàng thành người đàn bà lam lũ. Chàng trai vì thương vợ đi làm ăn xa nhưng không trở về. Nàng đi tìm chàng mãi cho đến khi kiệt sức, nằm xuống với nỗi mong chờ vô vọng.
Cảm kích trước tình yêu son sắt thủy chung của người vợ trẻ, sau khi nàng qua đời, Ngọc Hoàng đã hóa phép biến nàng thành một loài hoa cỏ – biểu tượng của tình yêu. Loài hoa ấy được gọi là hoa Cỏ May.
1.2. Phân Bố – thu hái
Ở nước ta, Cỏ may mọc hoang ở khắp nơi và cũng có mặt ở các nước châu Á khác như Ấn Độ, Thái Lan, Miến Điện, Nam Trung Quốc. Thường ít được dùng làm thuốc, nhưng có người dùng cây hái về phơi khô hoặc sao vàng, và có người chỉ dùng quả.
Cỏ may có thể được thu hái vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.
Sau khi hái về, sơ chế rất đơn giản: chỉ cần rửa sạch, thái nhỏ, phơi hoặc sấy khô,
BQ; Để nơi khô ráo thoáng mát, dùng dần.
- Bộ phận dùng
Cây cỏ may được sử dụng toàn cây, nhưng phần thường được dùng nhất là thân rễ.
- Thành phần hóa học
Cây cỏ may có chứa những thành phần:
Alkaloid, Glycosid, Gôm
- Công dụng – Tác dụng
*Theo Y học hiện đại
Chiết xuất từ Chrysopogon aciculatus được sử dụng để giảm đau, với tác dụng tăng thời gian phản ứng ở chuột thử nghiệm.
* Theo Y học Cổ truyền
Theo đông y, cỏ may có vị ngọt hậu hơi đắng tính mát
Có tác dụng: – Thanh nhiệt, giải độc cơ thể, và giúp lợi tiểu.
– Cây cỏ may trị bệnh viêm gan, vàng da, vàng mắt, và xơ gan.
– Cây cỏ may giúp điều trị giun kim và giun đũa rất hiệu quả.
– Chữa trị lở loét và hỗ trợ quá trình hồi phục vết thương
Công dụng: Giải nhiệt, Tiêu độc,Lợi tiểu
Hỗ trợ tiêu trị giun sán, giun đũa, giun chui ống mật,
Giảm đau nhức xương và Hồi phục vết thương trên da, vết thương lở loét
- Những bài thuốc từ cây Cỏ May
1.Chữa da va mắt vàng, Bệnh về Gan
Nguyên liệu: rễ cỏ may 300g thái nhỏ, sao vàng.
Cách làm: Sắc với 1/2 lít nước còn 250ml.
Đem uống, Chia làm 2 lần uống thay nước trà trong ngày. Uống liền trong 4-5 ngày.
2.Chữa táo bón, khát nước, phù thũng, da căng,
Nguyên liệu: 30g cỏ may (cả rễ), 30g đậu đỏ, 30g cà gai leo, 30g dây bòng bong.
Cách làm: Cắt nhỏ các vị thuốc, sao qua, đổ ngập nước, sắc lấy 250ml.
Cách dùng: Chia làm 2-3 lần uống trong ngày.
3.Hỗ rrợ trị Giun Đũa, Giun Chui ống mật
Nguyên liệu: 18-20 hạt cỏ may sao vàng.
Cách làm: Đun sôi với 1/2 lít nước, cô lại còn 150ml.
Cách dùng: Đem Uống hết nước sắc này 1 lần sau bữa ăn.
4.Chữa sốt, cảm mạo, tiểu tiện khó khăn
Nguyên liệu: 15g cỏ may, 15g đạm trúc diệp, 9g hồ lô trà.
Cách làm: Sắc nước uống.
Cách dùng: Chia làm ba lần uống trong ngày.
5.Chữa bệnh khí hư ở phụ nữ:
Chuẩn bị: 40g rễ cây cỏ may.
Thực hiện: Rửa sạch phần rễ, cho vào nồi với 200ml nước lọc và sắc đến khi còn khoảng 50ml. Gạn lấy phần nước sắc và uống khi còn nóng, nên uống vào lúc đói.
- Lưu Ý khi sử dụng
– Cần thận trọng khi sử dụng cho Phụ nữ có thai và cho con bú
– Người bị dị ứng với bất kỳ thành phần nào của dược liệu không nên sử dụng.
Tóm lại, Cây hoa cỏ may là một loài hoa dường như sinh ra với số phận đầy rủi ro và bất trắc. Không được yêu chiều hay mến mộ, hoa này không có hương sắc và thường bị người đời né tránh. Tuy nhiên, với cái tên giản dị và thân thương, hoa cỏ may đã trở thành một Dược liệu quý trong y học cổ truyền, hoa cỏ may có nhiều công dụng như: thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu; trị viêm gan, da, mắt vàng, xơ gan; điều trị giun kim, giun đũa; vết thương trên da và vết thương lở loét hồi phục rất hiệu quả. Mặc dù là loài cỏ dại ít độc, khi sử dụng, người dùng vẫn cần thận trọng và nên tham khảo ý kiến thầy thuốc chuyên môn để đảm bảo thuốc phát huy tác dụng tốt nhất và tránh những tác dụng phụ không mong muốn, giúp sử dụng an toàn và hiệu quả hơn./.
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung